Tridentijnse Mis – ervaring van een vrouwelijke leek (4)

Vervolg op deel 3

Juist, waar waren we gebleven. Oh ja, de de offerande. Het koor zingt terwijl de priester het altaar gereed maakt voor de viering van de Eucharistie. Uiteraard hoort er ook een collecte bij, die als onze gaven dienen naast de gaven van brood en wijn. In ieder geval, dat is zo in de Novus Ordo Missae – ik weet nog te weinig van de Tridentijnse Mis om met zekerheid te kunnen stellen dat dat hier ook zo is. Wat de priester allemaal zegt hoor ik niet, maar ik kan het nalezen in het boekje. Ja, maar dan weet je toch niet wat er gebeurt, is dan wat ik wel eens hoor van mensen. Maar eigenlijk is het heel simpel: ik probeer van te voren een beetje door te nemen wat er gebeurt, en kan prima volgen aan de hand van de gebaren waar we zo ongeveer zijn. Het altaar wordt bewierookt, met de woorden: “op de voorspraak van de heilige aartsengel Michael, die staat aan de rechterzijde naast het reukaltaar, en van alle uitverkorenen, gewaardige zich de Heer deze wierook te zegenen en als een aangename geur te aanvaarden. Door Christus onze Heer. Moge deze wierook, door U gezegend, tot U opstijgen, Heer, en uw barmhartigheid neerdalen over ons.” Als ik dit bij het typen weer zo lees, doet dat me denken aan het boek Exodus dat ik nu aan het lezen ben, waar ook reukoffers gebracht worden, waar de eredienst ook al uit zoveel symboliek en gebeden bestond. Daarna wast de priester zijn handen: Lavabo inter innocentes Manus meas – in onschuld wil ik mijn handen wassen. En zo kan de priester, met het altaar in gereedheid en zo zuiver mogelijk de eredienst voortzettend, komend bij het heiligste deel van de Mis.

Voordat we gaan staan smeken we nog een keer dat de Heer het offer aan mag nemen. Dan zingt de priester de prefatie – iets wat maar weinig priester in de novus ordo doen, terwijl het zo mooi is. Soepeltjes gaat de lof op God over in het Sanctus, waarbij wij neerknielen en doorzingen, terwijl de priester verder gaat met het canon van de Mis .
Als we uitgezongen zijn, is er stilte…. Geen priester die hardop aan het bidden is met zijn rug naar het Tabernakel, geen geërger aan de intonatie van de priester. Gewoon stilte, een kostbaar goed.
Ik word meegevoerd in prachtig ritueel, in een heilige omgeving. Ik zie de priester buigen terwijl hij de consecratiewoorden uitspreekt, rechtstreeks komend uit de testamenten. Hoc est enim Corpus meum. Hij heft de hostie op, en wij mogen Christus aanschouwen, daadwerkelijk aanwezig in het brood. Net als Thomas kan ik niet veel meer zeggen dan: Mijn Heer en mijn God, terwijl ik een kruisje sla. Vervolgens neemt de priester de kelk met wijn en spreekt ook daar de consecratiewoorden over uit. Hic est enim Calix Sanguinis mei, novi et aeterni testamenti: mysterium fidei: qui pro Vobis et pro multis effundetur in remissionem peccatorum. Ook deze kelk wordt omhoog gehouden zodat de gelovigen het Bloed van Christus kunnen aanbidden.

De priester gaat verder met de gebeden, voor levenden, voor overledenen. Ondertussen is op de achtergrond het orgel te horen, waardoor des te meer opvalt wat voor heilige stilte er het moment daarvoor was. Het orgel is verre van storend, en zorgt voor een mooie sfeer. De priester sluit af met de woorden: Door Hem en met Hem en in Hem worde U, God almachtige vader, in de eenheid van de Heilige Geest, alle eer en lof gebracht.

Wordt gevolgd door deel 5, waar we verder gaan met het bidden van het Onze Vader en Onze Heer mogen ontvangen.

Lees het hele bericht »

Tridentijnse Mis – ervaring van een vrouwelijke leek (3)

Vervolg op deel 1 en 2, uit de reeks over de Tridentijnse Mis vanuit mijn gezichtspunt, met wat kleine dingetjes tussendoor.

Het jammere vind ik hier wel dat ze een kleinere lezingcyclus hebben. Juist de lezingcyclus van de NOM, waarbij elke zondag een lezing uit het Oude Testament, eentje uit het Nieuwe Testament en uit het Evangelie wordt genomen, vind ik fijn, omdat ik zo een stuk meer van Gods Woord te horen krijg en het voelt als meer een geheel. Afin, dat is vandaag eenmaal niet zo, en dus ga ik me daar ook geen zorgen om maken. Ik sta op voor het Woord Gods, dat vandaag door de Diaken (link) verkondigd wordt, naar het Noorden gericht, symbool voor de heidenen. “Lezing uit heilig Evangelie volgens …”. Tegen de tijd van schrijven ben ik het inmiddels al weer kwijt. Gelukkig is daar internet, dat me vertelt dat het Evangelie van deze zondag waarop deze kerk haar patrones herdenkt, uit Mattheüs komt, over de dwaze en wijze meisjes. Een mooie tekst, waarvan ik meerdere interpretaties en conclusies over gehoord heb. Afin, de priester heeft dus net gezegd waaruit deze lezing komt, en tijdens deze zin, of vlak daarna, maak ik een kruisje op m’n voorhoofd, m’n mond en m’n borstkas: dat ik de woorden die gesproken worden met m’n verstand opneem, met m’n mond verkondig en in m’n hart bewaar. De tekst die me daarbij voor ogen komt is Mattheüs 22, vers 37: “Jezus zei hem: ‘U zult de Heer uw God liefhebben met heel uw hart en met heel uw ziel en met heel uw verstand.” Een mooi gebaar vind ik zelf, met een moeilijke betekenis en lastig in de praktijk te volbrengen.

Nadat het Epistel en het Evangelie ook in het Nederlands gezegd zijn, volgt de homilie, in de volksmond ook wel preek genoemd. Inmiddels heb ik in verschillende steden Missen bijgewoond, en dus verschillende preken gehoord. Sommigen zijn mooi gebracht, maar met weinig katholieke inhoud. Sommigen hebben een inhoud als een huis, maar niet denderend gebracht, en dingen er tussenin. Vandaag was de inhoud duidelijk: durven wij nog te staan voor ons geloof, of is ons geloof zwak en oppervlak en eigenlijk van geen betekenis? Het is alleen jammer dat ik behoorlijk mijn best moet doen om het te kunnen volgen, maar ik moet zeggen, de Nederlandse uitspraak van de heren is een stuk beter dan toen ik de eerste keer voet in deze kerk zette. Toch heb ik liever een preek als deze, met een boodschap waar je tenminste wat mee kunt.

Even krijgen we de tijd om het te laten bezinken, voordat het orgel de eerste noten van het Credo in zet. Mijn favoriet, Credo III, was dit keer helaas niet de keus. Welke het wel was weet ik niet, ik gok op II of IV, gezien het niet het eerste Credo was, kijkend naar de notenbalk in m’n missaaltje. Heerlijk om zo je geloof uit te kunnen zingen, de basale fundamenten, en te knielen bij het: “et incarnatus est de Spiritu Sancto ex Maria Virgine: et homo factus est.

Hierna knielen we neer of gaan we zitten, om ons klaar te maken voor de viering van de Eucharistie, waarover je meer leest in het volgende deel.

Lees het hele bericht »

Tridentijnse Mis – ervaring van een vrouwelijke leek (2)

Vervolg op deel 1, over de Tridentijnse Mis, vanuit mijn ervaring beschreven.

Afin, tegen de tijd dat de priester weer terug is bij het altaar, wisselt hij van gewaad. De voormis begint. Terwijl het koor het Introïtus van de desbetreffende zondag inzet – vandaag die van de Heilige Agnes – bidden de priesters in stilte onder andere het Judica me uit psalm 42. De meerdere lagen van deze eredienst worden zo duidelijk zichtbaar. Nadat de priesters en misdienaars hun schuld beleden hebben en, in tegenstelling tot bij de Novus Ordo de laatsten dit ook namens het volk doen, wordt het Kyrie ingezet. Welke Mis er dit keer gezongen wordt weet ik niet, en meezingen gaat me niet makkelijk af deze zondag, maar mooi is het zeker. Niks geen tijdsafhankelijke melodietjes of meerstemmige composities waarbij het volk niet mee kan doen en die soms tot in eeuwigheid duren (vooral de Gloria’shebben daar een handje van), maar gewoon mooi Gregoriaans .

Net als bij de Novus Ordo Mis (NOM) vervolgt de priester hierna met een of meerdere gebed(en). Hierna is het tijd om te luisteren naar het Woord Gods. Gezien het een Drieherenmis is vanochtend, wordt de eerste lezing (Epistel) door de subdiaken gezongen, in het Latijn. De akoestiek is deze ochtend slechter dan gewoonlijk en waar ik normaal wel iets van de zang meekrijg, was dat nu niet mogelijk. Gelukkig worden deze lezing en ook het Evangelie, straks herhaald in het Nederlands, zodat wij als leken het ook kunnen volgen en zo het Woord van God tot ons kunnen nemen. Overeenkomstig de Novus Ordo, in ieder geval bij de latijnse Missen, wordt de eerste lezing gevolgd door het Graduale , waarin een paar zinnen uit de Bijbel gezongen worden, per week wisselend. Dit gaat bijna vloeiend over het in het Alleluiavers , waarbij de priester opstaat om zich voor te bereiden op het verkondigen van het Evangelie door onder andere het zeggen van de woorden: “Reinig mijn hart en mijn lippen, almachtige God, Gij, die de lippen van de profeet Isaias gereinigd hebt met een gloeiende kool; en gewaardig U in uw liefdevolle barmhartigheid mij zo te reinigen, dat ik in staat ben uw Evangelie waardig te verkondigen”. Het laat een duidelijke verbondenheid zien van de Mis met het Woord van God, met onze voorvaderen, met de traditie.

Wordt vervolgd door deel 3, waarin onder andere verder gegaan wordt op het Evangelie en het Credo.

Lees het hele bericht »