Één geloof, meerdere riten – de pijn

Vorige week een Mis volgens de gewone vorm van de romeinse ritus in de Jozefkathedraal in Groningen. Gisteren in de St. Willibrord in Utrecht een Mis volgens de buitengewone vorm van diezelfde ritus. Volgende week waarschijnlijk een gewone Mis in de Krijtberg in A’dam en aangezien de 13e de jaarlijkse bisdomdag is van het bisdom Groningen-Leeuwarden zal ik die dag in Dokkum zijn met als afsluiter daar de Mis.

Het moge duidelijk zijn dat de enige thuisplek die ik momenteel heb qua Mis een goed gecelebreerde Mis is. Het hoeft niet perfect, maar do-it-yourself liturgie is niet bepaald mijn ding. Voor de rest ben ik te gast en toch ook thuis in vele kerken. Ik weet wat ik wil, maar toch ook weer niet.
Want zie je, ik hou van het heilige, van de meerdere lagen en de algehele setting van de buitengewone vorm van de romeinse ritus. Tegelijkertijd heb ik een voorkeur voor de lezingcyclus, de gezamenlijke schuldbelijdenis en pater noster, en toch ook de voorbeden en vredeswens, ook al zit dat laatste wellicht niet op de meest logische plek in de Mis, van de gewone vorm van deze ritus. Ik hou van gregoriaans, maar ook van Nederlandse liederen, want ook daar zitten juweeltjes tussen.

Met andere woorden, ik hou van beide vormen van de romeinse ritus, mits correct uitgevoerd natuurlijk. Dit brengt echter problemen met zich mee. Niet alleen qua reizen, maar ook qua verbondenheid bij een parochie, en zeker ook qua lezingcyclus, die nu onderbroken wordt. Om nog niet te spreken van een belachelijk moeilijke keuze als ik ooit ga trouwen.

Tja kun je zeggen, dat doe je toch jezelf aan.
Ergens is dat waar. Ik kies er immers zelf voor om zover te reizen, om me er in te verdiepen. Maar toch ook weer niet, aangezien het op mijn pad is gekomen en me niet meer los heeft gelaten. Het zou allemaal zoveel makkelijker zijn als er nooit zulke verschillende vormen waren gekomen, als de eenheid, ook met de traditie, bewaard was gebleven.

Herders, wat hebben jullie Christus en zijn volk aangedaan..

Lees het hele bericht »

Tridentijnse Mis – ervaring van een vrouwelijke leek (6)/slot

Na deel 5 van de vorige keer nu het slot.

Na de communie is het in eerste instantie veelal als bij de gewone mis: een gebed, met daarna zegen en wegzending. Mooi denk je, dan kunnen we nu eindelijk weg. Maar nee, je mag eerst nog gaan staan voor de woorden van het Laatste Evangelie. Het begin van het Johannesevangelie, dierbare woorden, prachtige woorden, maar ook pijnlijke woorden. Tis wel even goed opletten, en dus voor de verandering meelezen, want ergens vlak bij het einde mag je gedurende een zin neerknielen: Et verbum caro factum est (en het woord is vlees geworden). En dan weer snel opstaan natuurlijk.

De priester en misdienaars begeven zich naar het midden van het priesterkoor, waarna een gezang tot Maria aangeheven wordt, passend bij de tijd van het jaar. Helaas staan die niet in mijn missaaltje, waardoor ik niet altijd mee kan zingen. Het droevige feit wil namelijk dat ik op het moment slecht het Salve Regina en het Regina Caeli ken. Ach, het is geen ramp, Maria wordt ook toegezongen door de rest van de congregatie, en daar sluit ik me dan in gedachte en met m’n hart bij aan.

En dan wanneer de priester en misdienaars in de sacristie zijn kunnen we onze jassen pakken..als we die al niet aan hebben door de kou in de kerk. Menigeen blijft nog even zitten om te bidden of steekt ergens een kaarsje op. Ik begeef me richting pastorie, voor een kopje warme thee en een praatje met de mensen.

Lees het hele bericht »

Tridentijnse Mis – ervaring van een vrouwelijke leek (5)

Na een juiste opmerkingen van een lezeres die ik afgelopen zaterdag tegenkwam dan toch de laatste twee delen van deze serie. Dit is het vervolg op deel 4. Ditmaal zonder externe links er in, maar een klein zoektochtje op google is vast geen ramp voor de meesten van jullie.

Het Onze Vader, welbekend bij iedereen. Het gebed dat Jezus ons geleerd heeft, en welke we dus ook in elke Mis zeggen. De priester gaat ons voor, en wij eindigen het gebed. Ik weet nog goed de eerste keer dat ik bij een Tridentijnse Mis zat. Wist ik veel dat je als volk in deze Mis alleen het laatste stukje mee bad. En dus begon ik vol enthousiasme “Pater noster, qui es in caelis” te zingen, net als de rest van de jongeren trouwens. Woeps. Hoewel ik er inmiddels aan gewend ben, mis ik het meezingen hier nog steeds. Het is zo’n algemeen gebed, het gebed van de gelovigen bij uitstek.

Gelukkig word ik in deze gedachten onderbroken door de vredeswens van de priester. De vrede van de Heer zij altijd met u. Mooi om te weten. Hier geen vredeswens tussen de gelovigen, het blijft rustig. In gedachten zijn we met elkaar en de Heer verbonden, en de heilige stilte van de Mis blijft zo mooi intact. Het koor zet het Agnus Dei (Lam Gods) in, waarin we bidden om de ontferming van het Lam, Christus.

En dan zijn we genaderd tot een bijzonder moment. Ok, eerst bereid de priester zich voor op zijn eigen communie. Ondertussen belijden de misdienaars nogmaals hun schuld namens het volk. Zouden ze dit eigenlijk alleen moeten doen, het volk sluit zich hier vaak spontaan bij aan, wat een mooi en oprecht effect heeft. De priester schenkt ons namens Christus kwijtschelding van de dagelijkse zonden (wat in de novus ordo vlak aan het begin gebeurt), waarna hij de hostie omhoog houdt: “Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi” (Ziet het Lam Gods, ziet Hij die de zonden van de wereld wegneemt). Als enig passend antwoord hierop zeggen wij dat wij niet waardig zijn de Heer te ontvangen, maar dat Christus slechts een woord hoeft te spreken en wij zullen gezond worden (naar de tekst van de Romeinse Honderdman en zijn zieke knecht). Driemaal, symbolisch, maar zeker ook praktisch, zodat we ons beseffen wie we eigenlijk ontvangen.

Ok, dan het bijzondere moment. Ik sta op en sluit me aan bij de rij gelovigen. Aangekomen bij de communiebanken kniel ik neer en doe mijn handen gevouwen onder het mooie witte kleed. Geduldig wacht ik tot de priester bij mij is. Ik kijk omhoog, en aanschouw Christus. Met de woorden: Corpus Domini nostri Jesu Christu custodiat animam tuam in vitam aeternam. Amen. (Het Lichaam van onze Heer Jezus Christus beware uw ziel ten eeuwigen leven. Amen.”. Tegen het einde van die zin heb ik mijn tong uitgestoken en wordt ik gevoed met het Lichaam van mijn Heer. Een gelukzalig moment. Ik, een doodnormaal mens, mag Christus ontvangen. Ik sta op en loop rustig naar mijn plaats, waar ik neerkniel in gebed en God dank voor zijn goedheid en barmhartigheid.

Eerlijkheid gebied me te zeggen dat ik nooit zo goed ben om dergelijke gebeden lang te doen, waardoor het nog wel eens voor wil komen dat ik heerlijk naar het priesterkoor zit te kijken, of als er nog communicanten zijn, naar hen. En soms, dan is er net een kindje dat te communie gaat, veelal nauwelijks boven de communierails uitkomend, waarbij de priester zich voorover bukt om Christus aan haar te geven. Zo’n moment maakt me zo blij, is zo puur.

Wordt vervolgd door het slot, waarin we stil staan bij het laatste deel van de Mis, inclusief het Laatste Evangelie.

Lees het hele bericht »

Moederdag

“Het liefst klom ik op de hoogste toren,
Om u te laten horen,
Hoe veel ik van u houd,
Ook al ben ik wel eens stout……”

Zo begon een kindergedichtje dat m’n broertje vroeger gemaakt had voor Moederdag. Zeiden we toen vol overtuiging bij het zelfgemaakte ontbijt (met halfgaar gekookte eieren) dat ze die dag niks hoefde te doen, dat wij haar zouden verwennen. Iedereen kan natuurlijk wel raden dat moeders alleen maar meer werk had van de goede bedoelingen van zonen en dochter. Anno 2010 gaat dat bij ons thuis iets anders: we hebben wat leuks voor onze schat van een moeder (ja, dat is ze echt, geloof me) gekocht, de helft van de kinderen ligt tot een uur of een in bed dus moeders mag zelf voor een ontbijtje zorgen en merkt pas iets van haar kinderen tegen de tijd dat ik haar bel. Ja, we worden allemaal ouder, en hebben ons eigen leven, en zo wordt ook Moederdag een dag waarop je bijna verplicht met een glimlach en iets leuks tegenover je moeder staat.

Moederdag, eigenlijk maar een vaag iets. Een dag waarop we onze moeder in het zonnetje zetten, haar laten merken hoeveel we haar waarderen. Heel mooi zou je eigenlijk zeggen. Toch zit daar een keerzijde aan. Mijn ouders zeggen altijd al: “als het alleen op Moederdag hoeft, dan hoeft het van ons niet. De liefde en waardering zouden het hele jaar zichtbaar moeten zijn, niet alleen op deze ene dag.” En daar kan ik me van harte bij aansluiten. Toch is het paradoxale wel dat wanneer je niks doet voor je moeder op deze dag, ze toch wel lichtjes verontwaardigd zal zijn. En dus geef ik mijn moeder straks een hele dikke knuffel.

Gisteren had ik al even vervroegd Moederdag gevierd, met een bedevaartje naar onze moeder. Beter gezegd: naar Onze Lieve Vrouwe van de Besloten Tuin in Warfhuizen. Want Moederdag kan natuurlijk niet voorbijgaan zonder ook (extra) eer gebracht te hebben aan ons aller Moeder. Met een mooie Mis, een bedevaartje van 2-3 km en Lof in de Kluiskapel was het een mooie dankzegging, en een mooie beleving.

Wij groeten u, o koningin, o Maria:
U Moeder, vol van teed’re min, o Maria:

Keervers:
Groet haar, o cherubijn:
Prijs haar, o serafijn:
Prijst met ons uw koningin:
Salve, salve, salve Regina!

O Moeder van barmhartigheid, o Maria:
En troost in alle bitterheid, o Maria:
Keervers:

Ons leven, zoetheid, hoop en vreugd’, o Maria:
Leid gij ons op de weg der deugd, o Maria:
Keervers:

Toon ons in ‘t uur van onze dood, o Maria:
De zoete vrucht van uwe schoot, o Maria:
Keervers:

Lees het hele bericht »

“Mijn lieve kind, toen het moeilijk was, toen heb Ik je gedragen”

Wie kent het niet, het gedicht ‘voetstappen in het zand’. Een van mijn favorieten gedichten, die ik nog steeds een keer ingelijst in de kamer wil hebben hangen. Soms wanneer het moeilijk is hebben we eerder de neiging om te zeggen dat God ons verlaten heeft, dan dat we zeggen dat de Heer ons draagt juist in dergelijke moeilijke tijden. Niet vreemd, want we kunnen ons soms zo ellendig en slecht voelen dat we zelf met geen mogelijkheid beleven dat God ons draagt, hooguit nog in gedachten. Vaak pas zien we achteraf wat Hij gedaan heeft.

Zo voor mij ook. Mijn gevoel staat momenteel op een laag pitje, of wellicht beter gezegd, eerder wat overprikkeld. Emotioneel instabiel zullen we het maar noemen. Op dergelijke momenten zegt ook het geloof me gevoelsmatig niet veel, en zijn er bijvoorbeeld tijdens de Mis eerder frustraties en pijn dan dat ik me prettig voel en in staat ben om God te aanbidden. Rationeel weet ik dat Hij me draagt, maar als je gevoelsleven onbetrouwbaar is, voel je ook Gods liefde niet altijd meer. En toen moest ik denken aan dit gedicht. Op moeilijke momenten laat Hij je niet in de steek, al lijkt dat nog zo, Hij draagt je juist, omdat je het zelf niet meer kan. Zo heb ik donderdagochtend maar gezegd: ’Heer, draag me ook deze dag maar, en laat me pas weer los als ik daar weer aan toe ben.’ En dat heeft Hij ook gedaan, dat doet Hij nog steeds.

Vertrouwen op God, dat Hij er altijd voor je is. Voor iemand als ik die niet zo goed is in vertrouwen een hele opgave. Maar de momenten dat het lukt, ja, dan gaat dat besef diep, al zal ik dat later pas echt voelen, zal ik Hem later pas prijzen, wanneer ik weer in staat ben om naast Hem te lopen en Hem te laten leiden, in plaats van dat ik genoodzaakt ben Hem mij te laten dragen.

‘Weet wel, Ik ben met jullie, alle dagen, tot aan de voleinding van de wereld.’ (Matteüs 28, 20)

Lees het hele bericht »