Eens gaf Hij op sabbat onderricht in een synagoge. Daar bevond zich een vrouw die al achttien jaar leed onder een geest die haar ziek maakte. Ze liep krom en was niet in staat zich op te richten. Jezus zag haar en sprak haar aan. ‘Vrouw’, zei Hij, ‘u bent van uw kwaal verlost.’ Hij legde haar de handen op en onmiddellijk rechtte ze haar rug, en ze prees God. Geërgerd, omdat Jezus op sabbat iemand genezen had, zei de voorzitter van de synagoge tegen de menigte: ‘Zes dagen zijn er om te werken. Dan kunt u komen om u te laten genezen, niet op sabbat.’ De Heer gaf hem dit antwoord: ‘Huichelaars! Ieder van u maakt toch op sabbat zijn os of ezel los van de voerbak om hem te drinken te geven? Moest deze dochter van Abraham dan op sabbat niet losgemaakt worden van de boeien waarmee de satan haar al achttien jaar geleden heeft vastgebonden?’ Toen Hij dat zei stonden al zijn tegenstanders beschaamd en verheugde de hele menigte zich over alle prachtige dingen die door Hem totstandkwamen. – Lucas 13, 10-17
Vandaag las ik op de site van het Katholiek Nieuwsblad een stuk over een verpleegkundige in Groot-Brittanië die op religieuze gronden weigert te werken op zondag, en de rechter die het daar niet mee eens was. Voordat we deze rechter met allerlei negatief commentaar omgeven en mogelijk zelfs stellen dat dit weer zo’n anti-religieuze uitspraak is, stel ik voor dat we eens even verder kijken.
In het Oude Testament is er al sprake van voorschriften rondom de Sabbat, de rustdag. Het duidelijkst zien we dit misschien wel in Exodus 35, 1-3:
Mozes liet heel de gemeenschap van Israël samenkomen en sprak tot hen: ‘Dit zijn de voorschriften die de heer u beveelt te onderhouden: zes dagen kunt u werken, maar de zevende dag moet heilig voor u zijn, een sabbatdag voor de heer. Iedereen die dan werkt moet ter dood gebracht worden. Op de sabbat mag u in geen van uw verblijven een vuur ontsteken.’
Als we dit zo lezen, is er weinig toegestaan op de Sabbat, zoals de Joden ook navolgden: het eten werd de dag van te voren al klaargemaakt, vuur werd de dag ervoor al aangestoken. Alles zodat er zo min mogelijk gedaan werd op de dag van de Sabbat zelf en op deze manier aan God toegewijd kon worden.
Wanneer we puur hier naar kijken, zouden we inderdaad op de Sabbat niet mogen werken, wat voor werk dan ook. In het Nieuwe Testament lezen we echter wat anders, zoals middels de Bijbeltekst bovenaan dit stuk duidelijk wordt. Jezus stelt daar niet dat de Sabbat niet belangrijk is of afgeschaft zou moeten worden (Hij kwam niet om af te schaffen, maar om te vervolmaken), maar dat de rust niet absoluut is. Immers, een van de belangrijkste geboden is de naastenliefde, en dat gaat ook op de rustdag door.
Nu kan je je afvragen wat nou wel of niet toegestaan is om qua werk te doen In ieder geval zijn kerk en samenleving het erover eens dat je beroepen in de dienstverlening uit mag voeren op zondag. Immers, ze zijn noodzakelijk voor de gemeenschap. Denk daarbij aan beroepen als arts, politieman of brandweerman, en ook alles wat daar als ondersteunende beroepen bij hoort. Het zou toch niet best zijn wanneer er ergens brand uitbreekt door brandstichting en iemand daardoor dringend hulp nodig heeft, dat we het huis maar af laten fikken, de daders laten ontsnappen en de persoon aan zijn lot overlaten, omdat wij niet willen werken op de rustdag?
Tot hoever dit door te trekken is, vind ik wel eens moeilijk om te bepalen. Bijvoorbeeld boodschappen doen of het huis (uitgebreid) gaan schoonmaken, dat zijn zaken die niet noodzakelijk zijn om ook nog op een zevende dag van de week te doen. Met een beetje planning kan dat prima in de zes dagen voorafgaand. Maar wat te denken van het openbaar vervoer, van de horeca, etc. Ik zal eerlijk toegeven dat ik ook daar op zondag nog wel eens gebruik van maak.
Een ding is echter zeker: als arts en verpleegkundige is het Bijbels gezien toegestaan om ook op de rustdag te werken, ja, misschien zelfs een plicht van naastenliefde. Daarvoor hoeven we alleen maar naar Christus’ genezing van de kreupele vrouw op de Sabbat te kijken.
