Om mens voor een mens te zijn

Levensmoe, uitzichtloos lijden, voltooid leven – allemaal termen die de laatste jaren in toenemende mate in ons land te horen zijn, over het algemeen met betrekking tot euthanasie en hulp bij zelfdoding. Vaak wordt het gepresenteerd als humane en goede oplossing voor een groeiend probleem, als een daad van naastenliefde.

Maar hoezeer mensen ook lijden, hoe humaan het ook lijkt, een oplossing is het niet. Het is slecht een doekje om het bloeden te stelpen. Hoe vaak hoor je niet van de eenzaamheid die er onder ligt, ondermaatse zorg, pijn, geen doel meer om voor te leven en de naasten niet tot last willen zijn. In plaats van deze onderliggende zaken aan te pakken kiest men in Nederland liever voor de makkelijkere weg, hoe goed de onderliggende bedoelingen ook mogen zijn.

In plaats van als familie te zorgen voor een zieke, in plaats van mensen een vertrouwde, veilige en liefhebbende omgeving te geven, in plaats van liefde en aandacht, stoppen we mensen liever weg in allerlei tehuizen waar we misschien nog maar af en toe langs komen. In plaats van mensen zin aan hun bestaan te geven, ontnemen we die mensen door alles te willen seculariseren en het zoeken naar een zin van het bestaan, zeker in religieuze zin, als achterhaald en bijgelovig af te doen.

Met de huidige toestand in Nederland van steeds verder toenemende individualisering en secularisering vind ik het niet vreemd dat de vraag om euthanasie en hulp bij zelfdoding zo groeit. Als ik eenzaam in een kamer lag te stinken in mijn urine zonder hoop of geloof in een zin van mijn bestaan, zou ik dat evenzogoed willen. Maar het is geen oplossing: het is als maatschappij, als naasten, weglopen voor het werkelijke probleem.

Het wordt tijd dat de ziel in onze samenleving weer terugkomt. Tijd dat we weer omkijken naar onze naasten, dat we tijd vrijmaken voor hen die zich eenzaam voelen, dat we troosten wie verdriet hebben, dat we mensen met eerbied en liefde behandelen. Dat we weer zoeken naar de zin van ons bestaan. Dat kan zowel thuis als in een tehuis (verzorgingshuis, verpleeghuis, bejaardentehuis), zolang er maar echt liefde en aandacht is voor de persoon die dat nodig heeft.

Read Full Post »

Onafhankelijk is ook maar alleen

“Ik wil zelfstandig kunnen blijven leven. Wanneer ik dat niet meer kan, wanneer ik volledig afhankelijk ben van anderen, hoeft het voor mij niet meer. Dat is geen leven.”

Afhankelijkheid, of beter gezegd, onafhankelijkheid, lijkt een van de belangrijkste bepalende factoren te zijn voor een goede kwaliteit van leven. Afhankelijkheid, we moeten er niet aan denken. Net als velen ben ook ik zo opgevoed: word maar een zelfstandige vrouw, dat je niet van je man of iemand anders afhankelijk bent.

Maar is afhankelijkheid nou eigenlijk wel zo slecht? Is het echt zo dramatisch en mensonwaardig om afhankelijk te zijn van je medemens? Ik durf het eigenlijk sterker te stellen: we zijn nooit onafhankelijk. Voor al ons doen en laten, van het brood dat ’s ochtends op ons bord ligt tot het dak boven ons hoofd dat ons beschermt tegen de regen en de kou, van de kleding die we aan hebben tot het salaris dat we binnenkrijgen, zijn we altijd en overal afhankelijk van onze medemens, de ene keer zichtbaarder en directer dan de andere keer.

Wanneer je ziek wordt, ook al is het maar een gebroken been of pols, komt daar nog wat bovenop: we hebben dan soms mensen nodig die ons eten regelen, ons vervoeren naar de plaatsen waar we graag heen willen, maar mogelijk ook voor ons wassen, kleden en voeden, om ons van en naar het toilet te helpen, voor elk klein dingetje.

Als revalidatiearts in opleiding is een van de zaken waar ik me mee bezig hou mensen weer meer zelfstandigheid terug te geven. En dat is op zich een goed ding: iemand weer teruggeven wat nog wel mogelijk is, want eerlijk is eerlijk, dat is natuurlijk prettiger. Maar tegelijkertijd moeten we accepteren dat het soms niet anders kan. In plaats van er dan hard tegen te vechten en dan maar uit het leven te willen stappen, is het misschien wel een veel beter idee om de situatie te accepteren, je over te geven. En wie weet dat het dan niet alleen meevalt, maar dat je mogelijk zelfs nog vreugde kan halen uit de nieuwe situatie. Vreugde van de liefde en zorg die je ontvangt die je anders mogelijk onthouden zou zijn. Een mens is niet gemaakt om alleen te zijn.

Read Full Post »

Bedreiging van lichaam versus bedreiging van ziel

Ondanks dat je er in onze media relatief weinig over hoort, worden vele christenen over de hele wereld, bijvoorbeeld in het Midden-Oosten vervolgd. Vervolging om geloof, soms door het niet uit mogen oefenen van de baan die je wilt, geregeld ook door het leven te laten.

Een situatie die ik me eigenlijk niet voor kan stellen. Immers, ik leef in vrijheid: ik kan zelf bepalen wat voor geloof ik aanhang, wat ik draag, wat ik zeg, wat ik doe en laat. En er is – voor zover ik weet – niemand die mij naar het leven staat. Ik hoef niet bang te zijn dat wanneer er op mijn deur geklopt wordt ik mijn huis uit gesleurd wordt en gestenigd wordt omdat ik katholiek ben. Een vrijheid die vele medebroeders en –zusters graag zouden hebben en mogelijk ook van dromen.

Toch vraag ik me af voor wie het leven na dit aardse leven beter is. De vervolgde christenen leven elke dag voor God, zijn elke dag bereid voor Hem te sterven. Heel hun leven is op Hem gericht, wat voor bedreiging er ook voor hun neus staat. Wij in onze vrije samenleving daarentegen ondervinden weliswaar geen lichamelijke bedreiging vanwege ons geloof, maar wordt onze ziel deste meer bedreigd. Het ergste is misschien nog dat we dat vaak niet eens door hebben en onze ziel vaak al tot het randje van de afgrond gebracht is.

Wellicht dat ik spoken zie hoor, ik weet het niet, maar ik krijg meer en meer het gevoel dat we helemaal niet zo vrij zijn als we denken. Door allerlei invloeden van kleins af aan, zowel via mensen in ons leven als via allerlei media, zowel gewone als sociale, worden onze harten, onze zielen, weggevoerd van God, weggevoerd van de Waarheid. Soms door ogenschijnlijk onschuldige zaken, zoals een keer uitslapen op een zondag en daardoor de Zondagsmis missen omdat al je vrienden dat ook doen of een nog grotere auto willen hebben want daar maak je meer indruk mee, maar toch ook steeds meer door druk vanuit degenen die ons goed zouden moeten besturen, door het inperken van gewetensvrijheden, door het legaliseren van zaken die regelrecht indruisen tegen het geloof en als goed en barmhartig bestempeld worden.

Gestenigd, een dodelijke injectie, opsluiting? Nee, dat is (vooralsnog) niet ons lot. Lichamelijk hebben we weinig te vrezen. Onze ziel echter wordt constant met de dood bedreigd, en als we niet oppassen, ook daadwerkelijk om zeep geholpen. Laten we dus niet alleen bidden voor degenen die lichamelijk bedreigd worden (want dat is ook een zeer kwalijke en verdrietige zaak), maar ook voor onszelf, die leven in ogenschijnlijke vrijheid.

Read Full Post »