Feeds:
Berichten
Reacties

Archive for september, 2009

Iets meer dan een week geleden zat ik met mijn moeder in The London Oratory bij een Latijnse NOM ad orientem. We waren namelijk in London voor een korte vakantie, en aangezien ik in pricipe op zondag een Mis wil hebben hadden we de zondagochtend vrijgehouden daarvoor. Toen kwam de keuze naar welke Mis we zouden gaan. In eerste instantie was de planning om de Engelstalige Mis van half elf te pakken in de Westminster Cathedral. Toen we echter de eerste dag dat we in London waren The London Oratory bezochten waren we allebei verkocht: zo’n prachtig mooie kerk. Vond het priesterkoor zelf wel iets te groot naar mijn smaak (niet vreemd gezien mijn voorkeur voor lieve kleine kerkjes), maar verder erg mooi, en ook geen volkaltaar te bekennen. Op een bordje buiten de deur stonden de mistijden. Ik stond met verbazing te kijken naar de keuzes: niet minder dan acht (!!!) Missen op de zondag, variërend van een Engelstalige familiemis tot een stille Tridentijnse Mis. Vervolgens toch maar doorgelopen naar de Westminder Cathedral om te zien hoe het daar zat. Was er al een keertje in geweest, maar toen waren ze bezig met restauratiewerkzaamheden. Het was geen lelijke kerk, maar toch vonden we het allebei minder mooi dan The London Oratory. Toen besloten dat we in ieder geval in de laatste kerk naar de Mis zouden gaan, de keuze liet m’n moeder over aan mij. Ik heb haar nog expliciet gevraagd of ze geen bezwaar zou hebben tegen welke keuze ik ook zou maken. Dat zou niet het geval zijn.

Uiteindelijk werd het een Latijnse NOM ad orientem. Sommigen van jullie zouden zich wellicht verbazen dat ik niet voor de Tridentijnse Mis ben gegaan gezien mijn voorkeur voor deze vorm van de Mis. Maar het feit dat het om negen uur ’s ochtends was, niet gezongen (deze twee redenen waren op zichzelf niet ontzettend belangrijk, maar gezien het volgende punt toch wel bijdragend) en mijn moeder niet echt bekend is met deze vorm van de Mis en toch een enigszins liberale katholiek is, leek het me verstandiger om voor de NOM te kiezen.

En dus zaten we op zondagochtend om elf uur in The London Oratory. De Mis was mooi, al miste ik de schuldbelijdenis en zong het koor weliswaar latijn, maar niet gregoriaans, waardoor meedoen als volk niet mogelijk was op deze punten (de reden dat ik dit noem wordt nog wel duidelijk). Zo mooi om het Asperges Me te horen, te knielen (!) bij het “et incarnatus est de Spiritu Sanctu ex Maria Virgine, et homo factus est” en Communie bij de communiebanken te ontvangen.

Zoals ik verwacht en gevreesd had, had m’n moeder na afloop toch commentaar. Ze vond het op zich wel aardig hoor, maar de gebruikelijke, in mijn ogen onjuiste, punten kwamen naar voren:
– het is niet meer van deze tijd
– de priester staat met zijn rug naar het volk toe
– het volk kan niet meedoen
– de priester meent doordat hij een aantal treden hoger staat dan het volk dat hij ook als persoon boven het volk staat
– communie op de tong is van vroeger

Let wel, dit was bij een NOM, niet bij een TLM. Bovenstaande laat denk ik ergens de moeilijkheid zien waar de Katholieke Kerk mee te kampen heeft. Mijn moeder is van eind jaren vijftig, en behoort zodoende tot een generatie die midden in de “vernieuwingen” van eind jaren zestig terecht kwam, en daar helemaal in mee is gegaan, maar toch nog wel iets van “vroeger” mee heeft gekregen. Zowel mijn vader als mijn moeder hebben minder goede ervaringen met de kerk gehad, die tot op de dag van vandaag nog een rol spelen, wat ze tot op de dag van vandaag nog weerstand doet bieden tegen Rome. En ik denk niet dat ze de enigen zijn. Wat je steeds vaker hoort is dat de situatie in Nederland in de jaren vijftig voor de Katholieke Kerk helemaal niet zo rooskleurig waren: van buiten leek het allemaal mooi, maar van binnen was het leeg. Het geloof leek van buiten te komen, niet van binnen. Het was een gespannen situatie, en toen men de kans kreeg om het iets losser te doen, sloeg men door. Weliswaar waarschijnlijk met de beste bedoelingen, maar terugkijkend heeft het ook een hoop ellende veroorzaakt. Men veranderde van naar de Heer toegekeerd naar naar de mensen toegekeerd, van latijn naar de volkstaal, van tongcommunie naar handcommunie, van Jezus onze Heer naar Jezus onze vriend, van Jezus als Een van de Goddelijke Drie-eenheid naar Jezus de goede gozer, van het verticale naar het horizontale. Men moest vooral lief zijn voor elkaar, het geloof deed er niet meer toe. Het draaide niet zozeer meer om God, maar om de mens. Dit allemaal onder het mom van: dat heeft het Concilie zo bepaald. Alles van voor het Concilie was slecht en een nieuwe Kerk was ontstaan (hermeneutiek van de discontinuïteit). Echter, wat ze deden was geenszins wat het Concilie wilde: ze gaven er geheel hun eigen moderne draai aan. Voor een deel zaten daar prima dingen bij, en waarschijnlijk was het ook gericht op het welzijn van de mens en deed men het uit liefde voor de Kerk, maar overall gezien werd de Katholieke Kerk steeds minder Katholiek.

Hoewel een grote groep katholieken meeging met deze stroom, sommigen met veel enthousiasme, anderen omdat het blijkbaar was zoals het vanaf nu ging, werd er ook een grote groep katholieken buiten spel gezet. Een groep die hun geloof de vernieling in geholpen zag worden, die zag dat hetgeen hen dierbaar was blijkbaar niet meer mocht in hun Katholieke Kerk, de kerk van zoveel eeuwen. Tot op de dag van vandaag zit er bij die mensen een pijn, een gevoel in de steek gelaten te zijn. Zie het als het verliezen van een dierbare.

Nu leven we in het jaar 2009, en statistieken laten zien dat steeds meer jongeren die bij de Kerk komen niks moeten hebben van al dat zogenaamd moderne, dat ze een leer willen hebben die standvastig is, dat ze traditie willen. Zelf ben ik geboren in 1987, en ben na een liberaal katholieke opvoeding (dit klinkt ontzettend negatief, maar ik ben blij voor hetgeen m’n ouders me meegegeven hebben, zowel het bidden en het naar de kerk gaan, als het kritisch bekijken van standpunten) steeds meer de orthodox katholieke kant uitgegaan. Dit levert conflicten op, want de generatie als die van mijn ouders vindt dat maar niks, hebben het gevoel dat we teruggaan naar vroeger, terug naar de periode van hun slechte (maar ook goede, dat wel) ervaringen met de kerk. De jongere generatie heeft die bagage echter niet, en staat daardoor anders tegenover de leer van de Kerk en haar traditie.
Alsof dit nog niet genoeg is, is de Kerk steeds meer van de traditie aan het herstellen: de Tridentijnse Mis is weer vrijgegeven (alhoewel officieel nooit verboden), ad orientem en tongcommunie worden aangemoedigd, de Sacramenten worden weer meer benadrukt. De Katholieke Kerk is weer bezig Katholiek te worden.

Voor de liberalen (termen zijn lastig, maar toch is het in dit geval wel handig een term te kiezen) voelt dit als een stap in de verkeerde richting. Ze hadden toch net al die slechte dingen weggewerkt? Het is nu toch goed met al die bandjes in de Kerk en pastoraal werkers die van die gezellige diensten doen? (Om maar even een aantal van de ergere voorbeelden aan te halen). Ergens vind ik deze reactie geheel begrijpelijk, in het licht van wat ze meegemaakt hebben.
Daar tegenover staan sommige orthodox katholieken, die vinden dat het allemaal veel te langzaam gaat. Voor hun is zelfs de kleinste verandering niet goed genoeg. Wat ze het liefst willen is alle in hun ogen slechte dingen gelijk de deur uit doen.

Hoewel ik zelf ook graag zou zien dat overal de Mis plechtig wordt gedaan, het liefste ad orientem (alhoewel versus populum ook zeker z’n mooie punten heeft) en met tongcommunie (hoewel ik de handcommunie niet als iets intrinsiek kwaads zie), dat katholieken ook durven uit te komen voor hun geloof en trouw durven te zijn aan de leer van de Kerk, denk ik niet dat het gaat werken op de manier die de genoemde orthodox katholieken zouden willen. Sterker nog, het zal geheel averechts werken. Wat ze vergeten namelijk is dat het overgrote deel van de huidige katholieken niet meer bekend is met de katholieke traditie, dat de enige Mis die de ze kennen de NOM is, voornamelijk in de volkstaal en versus populum. Als de hervormingen (die eigenlijk geen hervormingen zijn, maar gewoon een uitvoering van zoals het bedoeld is) in het hun gewilde tempo doorgevoerd zouden worden, dan zouden ze dus een groot deel van de katholieken aandoen wat de orthodox katholieken eind jaren zestig aangedaan is, maar dan in de omgekeerde volgorde. Dat lijkt me geenszins de bedoeling.

Het herstel van de Kerk zal in mijn ogen stapje voor stapje moeten plaatsvinden, mogelijk zelfs met bij wijze van spreke drie stapjes vooruit en twee terug. Niet dat ik het nou zo leuk vind om te zien dat liturgische misbruiken dus nog een tijdje zullen blijven bestaan, dat het nog wel jaren kan duren voor katholieken weten wat de Mis echt is, dat het nog wel even zal duren voor men weer de leer van de Kerk kent en haar durft te/wil volgen, maar waarschijnlijk zal dit wel het geval zijn.

We zullen met z’n allen dus geduld moeten hebben, maar tegelijkertijd nooit op moeten houden met het verdedigen van de Katholieke Traditie. Daarbij zullen we rekening moeten houden met zowel de gevoelens van de liberalen als de orthodoxen. Voor ieder is een plaats binnen de Katholieke Kerk. De Katholieke Traditie is niet iets achterhaalds, het is iets prachtigs, en dat zou nooit verloren mogen gaan.

Read Full Post »