Feeds:
Berichten
Reacties

Archive for the ‘euthanasie’ Category

“In Nederland doodt de dokter je”. Dat is de kop waar ik het níet over wil hebben, omdat deze geen recht doet aan de inhoud van het betreffende artikel. Over het betreffende artikel zelf en de commotie daaromheen wél. Ook mis ik een heel stuk achtergrondduiding en reflectie op de in mijn ogen eigenlijke problematiek, namelijk de maakbaarheid van het leven en de veronderstelde autonomie van de mens.

Hoewel de bewering dat in Nederlands dokters doden wel degelijk waar is (al schijnen er collegae te zijn die vinden dat wanneer ze iemand euthanaseren ze niet doden, wat me toch een beetje tegenstrijdig lijkt), is de inhoud van het artikel aanzienlijk genuanceerder en spreekt het van de actuele situatie in ons land en zorgen daaromtrent. En dus ook van het hellende vlak waar we op zitten.

Dit hellende vlak is er namelijk wel degelijk. Waar euthanasie eerst ging om hulp bij het einde maken aan iemands leven in uitzonderlijke medische situaties, is de indicatiestelling in de loop van de jaren steeds verder uitgebreid. Inmiddels wil men (vooral vanuit de politiek) zelfs mogelijkheden scheppen voor mensen die niet zozeer uitzichtloos medisch ondraaglijke lijden, maar voor eenieder die levensmoe is. In zoverre staat er in het artikel niks nieuws of onwaars.

De lading verontwaardigde reacties zijn echter niet mis. Samenvattend komt het ongeveer neer op: “hoe haalt deze bekrompen, religieuze politicus het in zijn hoofd om deze zo vooruitstrevende praktijken te bekritiseren en zelfs nog wel in het buitenland.” Aan het Nederlandse heilige huisje van het doden van mensen als ze ziek, moe of simpelweg ongewenst zijn, mag niet aangekomen worden, nee, het mag zelfs niet ter discussie gesteld worden.

Ik mis hierin veel échte reflectie op de situatie en op de uiting van de bezorgdheid van deze in mijn ogen zeer respectabele politicus. Ook van veel mijn collegae in de medische wereld, die zich thans in de discussie/verontwaardiging niet van hun mooiste en professioneelste kant laten zien (dit sluit dan helaas weer aan bij mijn ervaring tijdens mijn geneeskundestudie. Bij de niet-verplichte colleges ethiek was slechts een handvol van de 400 studenten uit het jaar aanwezig. Bij de ethiekcolleges die wel verplicht waren zou 99% zonder ook maar één kritische vraag direct een euthanasieverzoek inwilligen).

Laat ik vooropstellen dat niemand, wat je standpunt ook is, andere mensen lijden toewenst en dat eenieder vóór het helpen van onze lijdende medemens is. Op welke wijze dat mag (toelaatbaar is) en wat daarbij de overwegingen zijn, dat is wél een punt van discussie.

Een heel groot probleem waar ik hierin nog weinig over gelezen heb, is de maakbaarheid van de mens, van het leven. De keuze om je leven te laten beëindigen is namelijk ten zeerste hiermee verbonden. Net als met het begrip autonomie. Autonomie zowel in de zin van eigen keuzes maken als in de zin van zelfstandig zijn, los van anderen functioneren.

Het eerste aspect, de maakbaarheid van het leven, is inmiddels in meer of mindere mate een standaard onderdeel van ons denken. We willen van het begin tot het einde van het leven de regie hebben en het sturen zoals wij willen. Vanaf conceptie, tot opsporing en behandeling van (ook nog niet-zichtbare) aandoeningen en tot het uitblazen van de laatste adem toe. Het moet allemaal kunnen, en het liefste allemaal perfect, makkelijk, snel en zonder moeilijke aspecten. Soms lijkt het alsof we daar ook in geslaagd zijn. Niets is echter minder waar. Onzekerheden, ongeneeslijke aandoeningen, bijwerkingen van behandelingen maar ook aardbevingen en auto-ongelukken zijn slechts enkele voorbeelden van hoe het leven er toch steeds weer doorheen komt. Telkens blijkt ondanks onze beste intenties en inspanningen, de natuur zijn eigen gang te gaan. Het menselijk leven is niet volledig voorspelbaar, is niet helemaal te controleren. En ik denk dat we dat ook niet moeten willen.

In plaats van de natuur alsmaar krachtiger te onderdrukken, zouden we juist ook wat vaker ruimte moeten maken voor dit leven en accepteren dat sommige dingen zijn zoals ze zijn. Ook het sterven is zoiets. We kunnen het lijden hieromtrent verlichten, we kunnen mensen nabij zijn, maar ook dit proces lijkt soms (vaak) zijn eigen leven te leiden. Dit blijkt bijvoorbeeld uit een ingezonden brief van Piet Hein Eek in het NRC, over de situatie bij de dood van zijn moeder. Als we deze natuurlijke gang van zaken uit het oog verliezen, lijdt dat tot veel pijn, verdriet en onbegrip. In plaats van maar gewoon (zonder reflectie) doorgaan met ontwikkeling van de geneeskunde en wetgeving, zou het goed zijn eens wat meer stil te staan bij wáárom we dit eigenlijk doen, wat de gevolgen zijn voor zowel de samenleving als voor het individu en wat we hiermee voor signaal en mogelijk (valse) hoop aan mensen geven. Niet alles wat kan, moet ook.

Ook over het andere aspect, de autonomie, valt veel te zeggen. Het belangrijkste is om te beseffen dat we, ondanks dat we dat wel denken, we helemaal niet zo autonoom zijn in onze keuzes en in ons leven. Ik hoef maar even de wekelijkse uitgaven van het Medisch Contact te bekijken, een willekeurig dagblad open te slaan of in mijn eigen praktijk te kijken en het ene na het andere voorbeeld hiervan komt me tegemoet. Een mens is een wezen dat leeft in relatie tot anderen en met anderen. Er is altijd een wederzijdse beïnvloeding. Nooit zijn we volledig los in onze gedachten, keuzes én handelen. Denk hierbij zowel aan de bagage van het tot nu toe doorlopen leven, als aan bijvoorbeeld de familieomstandigheden, de financiële situatie of zelfs groepsdruk. Altijd zijn we in meer of mindere mate afhankelijk van en beïnvloed door anderen. Het is daarom maar de vraag of veel van de wensen rondom het levenseinde wel zo autonoom gedaan zijn als men wil doen lijken.

Als laatste punt wil ik nog opmerken dat ook in de medische wereld, anders dan het beeld dat nu geschetst wordt, er lang geen consensus bestaat over dit onderwerp. Er zijn veel artsen die geen euthanasie uit willen voeren, vaak vanuit hun levensovertuiging, maar niet altijd. Veel van degenen die het wel uitvoeren, lijken het toch geenszins makkelijk en vaak zelfs erg moeilijk te vinden. Over voltooid leven heeft de commissie-Schnabel zelfs een advies uitgebracht dat het niet wenselijk is hier een nieuwe wet voor in het leven te roepen en velen vinden het zelfs geen medische vraag. Dit is ook in lijn met het standpunt van het KNMG, dat op zich positief staat tegenover euthanasie.

In plaats van moord en brand te schreeuwen over een artikel dat de Nederlandse situatie beschrijft, kunnen we ons beter afvragen wat ons handelen beweegt, of we wel écht goed doen met alles wat we doen, en met name of we de autonomie en maakbaarheid van de mensen niet op het voetstuk zetten waar het eigenlijk niet hoort.

Read Full Post »

Levensmoe, uitzichtloos lijden, voltooid leven – allemaal termen die de laatste jaren in toenemende mate in ons land te horen zijn, over het algemeen met betrekking tot euthanasie en hulp bij zelfdoding. Vaak wordt het gepresenteerd als humane en goede oplossing voor een groeiend probleem, als een daad van naastenliefde.

Maar hoezeer mensen ook lijden, hoe humaan het ook lijkt, een oplossing is het niet. Het is slecht een doekje om het bloeden te stelpen. Hoe vaak hoor je niet van de eenzaamheid die er onder ligt, ondermaatse zorg, pijn, geen doel meer om voor te leven en de naasten niet tot last willen zijn. In plaats van deze onderliggende zaken aan te pakken kiest men in Nederland liever voor de makkelijkere weg, hoe goed de onderliggende bedoelingen ook mogen zijn.

In plaats van als familie te zorgen voor een zieke, in plaats van mensen een vertrouwde, veilige en liefhebbende omgeving te geven, in plaats van liefde en aandacht, stoppen we mensen liever weg in allerlei tehuizen waar we misschien nog maar af en toe langs komen. In plaats van mensen zin aan hun bestaan te geven, ontnemen we die mensen door alles te willen seculariseren en het zoeken naar een zin van het bestaan, zeker in religieuze zin, als achterhaald en bijgelovig af te doen.

Met de huidige toestand in Nederland van steeds verder toenemende individualisering en secularisering vind ik het niet vreemd dat de vraag om euthanasie en hulp bij zelfdoding zo groeit. Als ik eenzaam in een kamer lag te stinken in mijn urine zonder hoop of geloof in een zin van mijn bestaan, zou ik dat evenzogoed willen. Maar het is geen oplossing: het is als maatschappij, als naasten, weglopen voor het werkelijke probleem.

Het wordt tijd dat de ziel in onze samenleving weer terugkomt. Tijd dat we weer omkijken naar onze naasten, dat we tijd vrijmaken voor hen die zich eenzaam voelen, dat we troosten wie verdriet hebben, dat we mensen met eerbied en liefde behandelen. Dat we weer zoeken naar de zin van ons bestaan. Dat kan zowel thuis als in een tehuis (verzorgingshuis, verpleeghuis, bejaardentehuis), zolang er maar echt liefde en aandacht is voor de persoon die dat nodig heeft.

Read Full Post »

“Ik wil zelfstandig kunnen blijven leven. Wanneer ik dat niet meer kan, wanneer ik volledig afhankelijk ben van anderen, hoeft het voor mij niet meer. Dat is geen leven.”

Afhankelijkheid, of beter gezegd, onafhankelijkheid, lijkt een van de belangrijkste bepalende factoren te zijn voor een goede kwaliteit van leven. Afhankelijkheid, we moeten er niet aan denken. Net als velen ben ook ik zo opgevoed: word maar een zelfstandige vrouw, dat je niet van je man of iemand anders afhankelijk bent.

Maar is afhankelijkheid nou eigenlijk wel zo slecht? Is het echt zo dramatisch en mensonwaardig om afhankelijk te zijn van je medemens? Ik durf het eigenlijk sterker te stellen: we zijn nooit onafhankelijk. Voor al ons doen en laten, van het brood dat ’s ochtends op ons bord ligt tot het dak boven ons hoofd dat ons beschermt tegen de regen en de kou, van de kleding die we aan hebben tot het salaris dat we binnenkrijgen, zijn we altijd en overal afhankelijk van onze medemens, de ene keer zichtbaarder en directer dan de andere keer.

Wanneer je ziek wordt, ook al is het maar een gebroken been of pols, komt daar nog wat bovenop: we hebben dan soms mensen nodig die ons eten regelen, ons vervoeren naar de plaatsen waar we graag heen willen, maar mogelijk ook voor ons wassen, kleden en voeden, om ons van en naar het toilet te helpen, voor elk klein dingetje.

Als revalidatiearts in opleiding is een van de zaken waar ik me mee bezig hou mensen weer meer zelfstandigheid terug te geven. En dat is op zich een goed ding: iemand weer teruggeven wat nog wel mogelijk is, want eerlijk is eerlijk, dat is natuurlijk prettiger. Maar tegelijkertijd moeten we accepteren dat het soms niet anders kan. In plaats van er dan hard tegen te vechten en dan maar uit het leven te willen stappen, is het misschien wel een veel beter idee om de situatie te accepteren, je over te geven. En wie weet dat het dan niet alleen meevalt, maar dat je mogelijk zelfs nog vreugde kan halen uit de nieuwe situatie. Vreugde van de liefde en zorg die je ontvangt die je anders mogelijk onthouden zou zijn. Een mens is niet gemaakt om alleen te zijn.

Read Full Post »

Ondanks dat je er in onze media relatief weinig over hoort, worden vele christenen over de hele wereld, bijvoorbeeld in het Midden-Oosten vervolgd. Vervolging om geloof, soms door het niet uit mogen oefenen van de baan die je wilt, geregeld ook door het leven te laten.

Een situatie die ik me eigenlijk niet voor kan stellen. Immers, ik leef in vrijheid: ik kan zelf bepalen wat voor geloof ik aanhang, wat ik draag, wat ik zeg, wat ik doe en laat. En er is – voor zover ik weet – niemand die mij naar het leven staat. Ik hoef niet bang te zijn dat wanneer er op mijn deur geklopt wordt ik mijn huis uit gesleurd wordt en gestenigd wordt omdat ik katholiek ben. Een vrijheid die vele medebroeders en –zusters graag zouden hebben en mogelijk ook van dromen.

Toch vraag ik me af voor wie het leven na dit aardse leven beter is. De vervolgde christenen leven elke dag voor God, zijn elke dag bereid voor Hem te sterven. Heel hun leven is op Hem gericht, wat voor bedreiging er ook voor hun neus staat. Wij in onze vrije samenleving daarentegen ondervinden weliswaar geen lichamelijke bedreiging vanwege ons geloof, maar wordt onze ziel deste meer bedreigd. Het ergste is misschien nog dat we dat vaak niet eens door hebben en onze ziel vaak al tot het randje van de afgrond gebracht is.

Wellicht dat ik spoken zie hoor, ik weet het niet, maar ik krijg meer en meer het gevoel dat we helemaal niet zo vrij zijn als we denken. Door allerlei invloeden van kleins af aan, zowel via mensen in ons leven als via allerlei media, zowel gewone als sociale, worden onze harten, onze zielen, weggevoerd van God, weggevoerd van de Waarheid. Soms door ogenschijnlijk onschuldige zaken, zoals een keer uitslapen op een zondag en daardoor de Zondagsmis missen omdat al je vrienden dat ook doen of een nog grotere auto willen hebben want daar maak je meer indruk mee, maar toch ook steeds meer door druk vanuit degenen die ons goed zouden moeten besturen, door het inperken van gewetensvrijheden, door het legaliseren van zaken die regelrecht indruisen tegen het geloof en als goed en barmhartig bestempeld worden.

Gestenigd, een dodelijke injectie, opsluiting? Nee, dat is (vooralsnog) niet ons lot. Lichamelijk hebben we weinig te vrezen. Onze ziel echter wordt constant met de dood bedreigd, en als we niet oppassen, ook daadwerkelijk om zeep geholpen. Laten we dus niet alleen bidden voor degenen die lichamelijk bedreigd worden (want dat is ook een zeer kwalijke en verdrietige zaak), maar ook voor onszelf, die leven in ogenschijnlijke vrijheid.

Read Full Post »